Açılış sayfası
Sık Kullananlara Ekle








 
HABERLER


 
PİYASA BİLGİLERİ


 
HAVA DURUMU

İSTANBUL

ADANA


 
ARAMA



Web'te Türkçe


 
TARİHTE BUGÜN


 
  Hadid Muhasebe Mali Mavirlik Ltd.ti. Ekonomik Yazlar

 

ZAMAN GAZETES

BRAHM KIBRIZLI

26.12.2005  PAZARTES

Adil gelir dalm bir baka bahara

 

 

Ekonomi yönetimlerini en çok zorlayan uygulamalarn ilk srasnda, büyüme ile gelir dalm arasndaki ilikinin kurulmas geliyor.

 

Ancak, bu ilikinin kurulmasnda ekonomik tercihlerden çok i bandaki siyasi otoritenin siyasal tercihleri baskn rol üstleniyor.

Siyasi otoritenin sosyal demokrat olmas halinde gelir dalm, tersi durumunda ise büyüme arlkl politika uygulamalar ekonomi yönetimine yön veren tercihler oluyor. Dolaysyla biri dierine göre öncelikli tutuluyor. in esas büyüme ile gelir dalm arasndaki ilikinin dengeli kurulmas. Çünkü kurulamamas halinde sorun iktisadi olmaktan çkarak siyasi ve sosyal bir boyut kazanyor. Dier taraftan üst üste yaanan iki ekonomik krizin almas için bu sonuca katlanlmas kaçnlmaz bulunabilir. Hatta, krizlerden sonra ekonominin toparlanarak aralksz büyüme performans yakalamas ve bu olumlu trendin önümüzdeki dönemlerde de ayn temposunu koruma eilimi bu topyekün özverinin neticesinde saland tezi ile güçlendirilebilir. Gayri Safi Yurtiçi Hasla (GSYH/1987 =100) parasal ve oransal (%) art rakamlar da bu tezi hiç tereddütsüz destekliyor.

 

Milyar YTL % Art

2000

118.789,1 -

2001

109.885,3 - 7,5

2002

118.612,3 7,9

2003

125.485,2 5,8

2004

136.692,6 8,9

2005 (Tah.)

144.894,1 6,0

2006 (Pr.)

152.138,9 5,0

(Kaynak: Hazine Müstearl)

2000 Aralk ve 2001 ubat krizleri sonrasnda gözlenen üretimde verimlilik artnn ekonomik büyümeyi tetikledii, buna karlk bu büyümenin çalanlarn ve isizlerin ücret ve sosyal konumlarn iyiletirmeye yansmann gerisinde kald gözleniyor. Bu yaklam dorulamak için gelir dalmndaki dengesizlii en doru veren gösterge olan Gini katsaysna baklmas gerekiyor. Çünkü Gini katsaysnn, sfr deerinden uzaklamas gelir dalmndaki adaletsizliin arttn, sfra yaklamas ise azaldn ortaya koyuyor.

 

Reel ücret

% Art

Verimlilik

% Art

sizlik (%)

2000

110,2

1,6

114,5

8,8

-

2001

94,6

-14,2

113,1

-1,2

8,4

2002

87,8

- 7,2

124,6

10,2

10,3

2003

82,3

- 6,3

133,8

7,4

10,5

2004

83,4

1,3

144,8

8,2

10,3

2005

83,8

0,5

150,9

4,2

10,1

(Kaynak: Hazine Müstearl/2005 Ocak-Temmuz)

2000 Aralk ve 2001 ubat krizleri sonrasnda gözlenen üretimde verimlilik artnn ekonomik büyümeyi tetikledii, buna karlk bu büyümenin çalanlarn ve isizlerin ücret ve sosyal konumlarn iyiletirmeye yansmann gerisinde kald gözleniyor. Bu yaklam dorulamak için gelir dalmndaki dengesizlii en doru veren gösterge olan Gini katsaysna baklmas gerekiyor. Çünkü Gini katsaysnn, sfr deerinden uzaklamas gelir dalmndaki adaletsizliin arttn, sfra yaklamas ise azaldn ortaya koyuyor.

 

Gini katsays (%)

En düük % 20

En yüksek % 20

ABD

40,8

5,4

45,8

Japonya

24,9

7,7

35,7

Almanya

28,3

8,5

36,9

talya

36,0

6,5

42,0

Polonya

31,6

7,3

42,5

Portekiz

38,5

5,8

45,9

Yunanistan

35,4

7,1

43,6

Türkiye

42,0

5,3

50,1

(Kaynak: DE, Türkiye statistik Yll 2004)

Türkiye'nin Gini katsaysnn dier ülkelerle karlatrmas, Türkiye'deki gelir dalmnn ne derecede bozuk olduunu kantlama bakmndan net bilgi veriyor...

Enflasyon düüyor. Ekonomi büyüyor. Bunlar kukusuz çok olumlu gelimeler. Ancak, bu iyilemelerin sonuçlarnn topluma yansmad da bir gerçek. Zaten, skntnn kayna da burada yatyor. Bu skntya, kamunun harcama ve vergi toplama politikasndaki olumsuz deiimin yol açt artk kabul edilmeli. Çözümü ise kamu harcamalar içerisindeki sosyal nitelikli harcamalarn paynn yükseltilmesi ve toplam vergi gelirleri içindeki harcamalar üzerinden alnan vergilerin paynn düürülmesine bal.

 

22.12.2005


e-posta adresi:i.kibrizli@zaman.com.tr



DÜNYA GAZETES

Türkiye ve Dünyann Sorunu: Yoksulluk                                                            02/01/2006

Muhammed Örtlek / Öz plik- Sendikas Genel Bakan Danman

 

Yoksulluk insanlarn temel ihtiyaçlarn karlayamama durumudur. Yoksulluun varl, insanlk tarihi kadar eskidir. Dünyann en gelimi ülkelerinde bile yoksul insanlar bulunmaktadr.

nsann yaratlndan bugüne kadar zengin ve fakir var olmutur. Ancak zengin ve fakir arasndaki gelir uçurumu olmamaldr.

Yolsuzluk, isizlik, gelir dalmndaki adaletsizlik, enflasyon, sosyal güvenlik aç ve cari ilem aç gibi ekonomik veriler; Türkiye'nin bu konularda hâlâ ilk sralarda yer aldn göstermektedir.

Dünya genelindeki ülkelerde en fakir ve en zengin arasnda 13 kat fark/uçurum bulunuyor. Türkiye'de nüfusun yüzde 27'si (20 milyon kii) günde 2.15 dolardan daha az para ile yaamak zorunda kalmaktadr. Türkiye OECD içinde gelir dalm en bozuk 3. ülke konumundadr. AB içinde de gelir dalm Türkiye'den daha bozuk bir AB üyesi veya aday ülke bulunmamaktadr.

2004'te sosyal güvenlik aç 19.8 katrilyon TL olurken, bu açk 2005'te 22 katrilyona yükselmi ve büyük zorlukla salanan faiz d fazlaya yaklamtr. Sosyal güvenlikte en çok açk SSK, daha sonra Ba-Kur ve en az Emekli Sand'ndadr. 2004 ylndan 2005 yl 3'üncü döneminde meydana gelen art ortalama yüzde 29 civarndadr. 1994-2004 yllar arasndaki 10 ylda sosyal güvenlik açnn kapanmas için yaklak 70 milyar dolar harcanmtr. Toplam bütçe harcamalar içinde sosyal güvenlik sistemine aktarlan pay 1993'lerde yüzde 2 iken, 2004 yl sonunda yüzde 14'ü amtr. Sosyal güvenliin krmz alarm vermemesi için 4 çalana 1 emekli dümesi gerekirken, bu durum ülkemizde 1993 ylndan sonra bozulmu ve 2'ye 1'in altna dümütür. Sosyal güvenlik aç yoksulluu nedenlerindendir.

Yolsuzluklar da yoksulluu tetiklemektedir. Ülkenin kaynaklar belli bir zümreye aktarlm, bankalarn içi boaltlm ve zarar millete ödettirilmitir. Siyaset, yolsuzluun altnda ezilmi, açk ve effaf olmas gereken devlet ileri tam tersi bir durum arzetmitir. Toplumsal Saydamlk Hareketi Dernei tarafndan yaplan yolsuzluk endeksi sralamasnda, 133 ülke arasnda Türkiye 65'inci srada yer almtr.

Bir ülkenin sahip olduu en büyük servet; beeri sermayesi yani igücüdür. gücü üretim demektir, para demektir, zenginlik demektir. Kaytdln kayt altna alnmas ve yeni istihdam alanlarnn açlmasyla; halkmz üretir ve zenginleir. En önemlisi ülkemiz zenginleir. 30 OECD ülkesi arasnda isizlikte 4'üncü olan Türkiye'de, 22 milyon 838 bin kii istihdam edilmektedir. Ve Türkiye ekonomisinin yüzde 52.2'si kaytddr. Halkmz isizlik nedeniyle yoksullamaktadr.

Özelletirmeler istihdam odakl yaplmaldr. Özelletirme ile kaynaklar verimli kullanlmal, rekabet salanarak tekellemenin önüne geçilmeli, sermaye tabana yaylmal, özelletirilen kâr eden firmalarn kâr ülke içinde kalmaldr. Özelletirilen iletmelerin kâr, ilave üretim kapasitesi oluturulmadan ülkeden darya kaynak aktarm yaplmamaldr. Bunlarn tam tersi yaplan bir özelletirme, amaca uygun olmaz ve isizliin ve yoksulluun artmasna da sebep olur.

Ülkemize gelen yabanc sermaye, borsaya scak para olarak ve mülk/emlak almna yönelmemelidir. Üretim ve istihdam oluturacak yabanc sermayeye önem verilmelidir. Sabit yatrm için gelen yabanc sermaye, yoksulluun azaltlmasnda katkda bulunacaktr.

Türkiye'de asgari ücretten alnan vergi ve sigorta primleri istihdam maliyetlerini artrmaktadr. Asgari ücretin yüksek oranda vergilendirilmesi ve sigorta maliyetlerinin yükseklii isizlii, kaytdl ve yoksulluu artran bir neden haline gelmitir. stihdam üzerinden ve asgari ücretliden alnan vergiler düürülmelidir.

Türkiye'de nüfusun en yoksul yüzde 20'lik kesiminin gelirden ald pay yüzde 6.1'de kalrken, en zengin yüzde 20'nin ald pay ise yüzde 46.7 düzeyinde bulunmaktadr.

Yüzde 10'luk dilimler olarak incelendiinde ise, ülkemizde; nüfusun en yoksul yüzde 10'u gelirden sadece yüzde 2.3 orannda pay alrken, en zengin yüzde 10'luk kesimin ald pay ise yüzde 30.7 çkmaktadr.

2004 yl itibariyle, Türkiye ile Lüksemburg arasnda 7.7 kat, Hollanda, ngiltere ve Belçika ile 4.1 kat, Fransa ve Almanya ile 3.8 kat, Yunanistan ile 3 kat, 25 üyeli AB ülkesi ortalamasna göre ise 3.4 kat gelir fark bulunmaktadr. Bu gelir farkll ülke içinde çeitli sosyal skntlara neden olmaktadr.

Yoksulluk ve isizlik, suç olan bir hayat tarzn besleyebilmektedir. Bugün kapkaç olaylarn büyük ehirlerimizde fazlasyla görmekteyiz.

Kasm aynda açlk snrnn 727.17 YTL'ye, yoksulluk snrnn ise bin 893 YTL'ye ulat açklanmtr.

Toplumda sosyal ahengin salanabilmesi, toplumdaki kesimler arasnda refah düzeyi açsndan keskin ayrmlarn olmamasna baldr. Aksi takdirde krlma noktalar oluur, sefahTat ile sefalet bir anda kar karya kalr. Yoksulluun verdii öfkeye örnek olarak, geçtiimiz günlerde yaadmz Paris olaylar gösterilebilir.

Birlemi Milletler (BM) Beslenme Hakk Raporu'na göre; neoliberal politikalar dünya genelinde açl ve yoksulluu kkrtmaktadr.

Bugün 842 milyon insan kronik olarak açlk snrnn altnda beslenmektedir. Açlk ve yoksulluk, sava ve AIDS'ten daha tehlikelidir.

Birlemi Milletler (BM) Kalknma Program istatistiklerine göre 3 milyar kii, yani dünya nüfusunun yars yoksulluk snr olan günde 2 dolarn altnda yaamaktadr.

Dünyann en zengin 3 adamnn servetinin toplam, dünyann en fakir 48 ülkesinin, yani dünyann 4'te birinin milli gelirinin toplamndan daha fazladr. Bill Gates 46 milyar dolar, Warren Buffet 44 milyar dolar, Lakshmi Mittal ise 25 milyon dolar servete sahiptir.

Gelimi ülkelerdeki insanlarn yüzde 20'si tüm ürünlerin yüzde 86'sn tüketiyor. Dünyann en zengin ülkelerinde yaayan insanlarn yüzde 20'sinin geliri en fakir yüzde 20'den 74 kat daha fazladr.

Dünya Gda Örgütü (FAO) raporlarnda, açlk tehdidi nedeniyle çocuk ölümlerinde art ve ortalama yaam süresinde gerileme yaanrken, bu durumdan en çok kadnlarn etkilendii belirtilmektedir. Dünyada yoksulluu azaltmak için yaplan giriimler etkisiz kald için geçtiimiz yl 1.7 milyon çocuk hayatn kaybetti. Gelir adaletsizlii o kadar fazla ki, gelimekte olan ülkeler aldklar her 1 dolar yardm karlnda 13 dolar borç ödemektedirler.

Avrupa'da dondurma için ylda 11, sigara için 50, alkollü içkiler için de 105 milyar dolar harcanyor. ABD'de ise kozmetik ürünleri için 8 milyar dolar harcanyor. Yoksul ülkelere eitim için aktarlan yardm ise 6 milyar dolar.

Dünyada 1.3 milyar kiinin temiz suya eriim olana yoktur. Ama dünya nüfusunun yüzde 12'si, su kaynaklarnn yüzde 85'ini kullanmaktadr.

Gelimi ülkelere borcu olan yoksul ülkelerin tüm borçlar silinmelidir. Uluslararas ticarette yoksul ülkelerin sahip olduu dezavantajlar kaldrlmaldr. Zengin ülkeler yoksullukla mücadele edene daha fazla yardm yapmaldrlar.

 



Zaman Gazetesi - brahim Kbrzl
Dnya Gazetesi - 02/01/2006
 
Kullanıcı Girişi

Kullanıcı ¦
Şifre ¦
Üye Ol
Şifremi Unuttum


 
VERGİMİ NASIL ÖDERİM

A-Yetkili Bankalar Aracılığı İle ...

B-İnternet Yoluyla Bankalar Aracılığı İle ...

C-Vergi Dairelerini Kullanarak Vezne Araılığlyla...

Çek ?le ...

İnternet Ortamında Beyanname Verme

Kağıt Ortamında Beyanname Verme

Vadesi Gelmiş Borçların Ödenmesi

Bağlı Bulunduğun Vergi Dairesi Dışında Bir Başka Vergi Dairesine Ödeme Yapabilme Durumu

İl Dışında Ödeme Yapabilme Durumu

Vergi Türlerine Göre Beyan ve Ödeme Süreleri

Vergi Ödenebilecek Anlaşmalı Bankalar

Bankalara Ödenebilen Vergiler


 
GAZETELER